close
متخصص ارتودنسی
ازهیچان تا سیستان
loading...

- پیام بلوچ - بلوچ و بلوچستان -payam baloch -

در ادبیات شفاهی مردم بلوچ تمثیلی است که گرسنگی تاریخی مردم بلوچستان و سیستان ،و نیز همدردی و تعامل دیرینه ومستدام آنهابایکدیگررابخوبی نشان…

ازهیچان تا سیستان

payam بازدید : 1238 1 / 6 / 1390 نظرات ()

در ادبیات شفاهی مردم بلوچ تمثیلی است که گرسنگی تاریخی مردم بلوچستان و سیستان ،و نیز همدردی و تعامل دیرینه ومستدام آنهابایکدیگررابخوبی نشان می دهد.

هیچان ، روستائی است در دهانه تنگ سرحه یعنی تقریباهمان جایی که دادشاه بلوچ ، مادام کارول آمریکایی رادرآنجاکشت.قصه تمثیلی زیربنام «سگهای هیچان و سگهای سیستان » دربیشترنقاط بلوچستان معروف است.

حکایت می کنندکه،درست مثل همین سالهای ما، هفت سال ، هیچ باران نبارید. و سگهای هیچان ازگرسنگی به تنگ آمدند و تصمیم گرفتند تدبیری کنند. و برای نجات ازاین فلاکت راهی بجویند.پس،زوزه کشیدند و یکدیگر را فراخواندند و گردهم آمدندو رای زدند و بالاخره تنهاطریق،آن دیدندکه راهی سیستان شوندکه به انبارگندم نامی بود.

پس ازیک ماه شب و روزپیمایی ،خسته ورنجور به کارواندر فرو آمدند.تا دمانی بیاسایند . ازقضا در آنجا دسته ای سگ در سایه پرتگاهی لمیده بودند که با ورود هیچانی ها ، گوش تیز کرده سر برافراشتند.سگهای هیچان خو را به حوضچه های آب جاری چشمه سپردند و در آن غلتیدند وآب خوردند وبیرون آمده ،نزد دسته دیگر رفتند و پس ازسلام علیک ،احوال جوییدند. واحوال چنین شنیدند که :

درسیستان هفت سال است که آسمان نباریده ،چهارپایان همه از بین رفته اند .

حتی موشی به سوراخی هم باقی نمانده است ما هم تنها نیم جان باقی مانده از هفت جان خود رابه کول بسته به هیچان می بریم .بلکه در آنجا چیزی باب دندان بیابیم.

سگهای هیچان گفتند:

ما خود سگهای هیچان ایم که پس ازهفت سال چون زمین سیاه شد ،شور و صلاح کردیم و به طرف سیستان براه افتادیم که درآنجا چیز دندان گیری دست دهد. دراین هفت سال ما نان را به خواب هم ندیده ایم و...

گفتی (نان ) ؟!..

سگهای سیستان با چشمهای دریده ولفچه های آب افتاده پرسیدند وسگهای هیچان جواب دادند :

آری ،(نان).

چه باشد این(نان) ؟؟

یکی ازهیچانیها با پنجه اش شکل گردی را روی ماسه ها کشید وگفت:

این است (نان)

سگهای سیستان پرسیدند :

(نان) همین است ؟

هیچانیها گفتند :

همین است.

دراین وقت ،سگهای سیستان ناگهان حمله ور شدند به نان . وچنان گرد وخاکی کردند که نان در آن میان گم شد. ناچارایستادند تا گرد و خاک رقیق گشت ومعلوم شد که از نان خبری نیست .به یکدیگر شک برده بهم پریدند که: تو خوردی ، تو خوردی.....

سگهای هیچان اوضاع سیستان را دریافته ،آرام ،دمشان را گذاشتند لای پایشان و زدند به چاک دره آلیدر در نزدیکی کارواندر وسرازیر شدند به مقصد همان هیچان خود، که : زهی آب ولایت!

این که نقل شد ،حکایتی است درافواه .ومنظور از نقل آن به هیچ وجه من الوجوه توهین به سگهای هیچان وسیستان نیست.بلکه منظور ،یادآوری آن نخه باریک ارتباطی است بین انسان وانسان ؛ از زابل تا هیچان واز بلوچستان تا سیستان ؛ که وقتی روزگار تنگش را می کشید ،به امید یاری روی بیکدیگر می نهادند.

اما بگذر ازسگها و بگذار قحطی هفت ساله قدیمی را , که داستان دیگری است . داستان من وتوست در اکنون, در خشکسالی هفت ساله کنونی که پایانی هم برایش متصور نیست ودر هیچستان من هیزم هم قحط استو وقحطی من منحصر به این ها هم نیست. تو از میان شولای خاکستری شهر سوخته چون ققنوس سر برمی آوری وزندگی جدیدی را آغاز می کنی وهمه امکانات زمینی به کمکت می شتابند. تا سند هستی وچیستی خود را ،به جهان اعلام کنی .حتی هامون خشکیده ات را ازفرش زمین به عرش اعلا برسانی ودود ازقله تفتان برآوری .آیا می دانی دراین معنی که موضوع من است ،تفتان کجاست وهامون کجا؟

وقت آن است که خون موج زند دردل لعل

                                            زین تغابن که خزف می شکند بازارش

تغابن خزف ولعل ، عینا همان تغابن هامون وتفتان است . وقتی نقل دریاچه و آب و زراعت است ، بی تردید جایگاه هامون بسی وسیع تر ازبلندای تفتان!

اما زمانی که سخن از نماد یک فرستنده تلویزیونی است، آن نماد باید هیاتی شبیه به یک دکل داشته باشد ،نه یک همواره , ولو بی نهایت ؛ ولو یک دریاچه پر آب.

آنچه درآرم تصویری شبکه هامون نمایش داده می شود .دکلی است در پس زمینه : که آن آرم کوچولوی گرافیکی شبکه ،ازجایش می جنبد ،به راه می افتد وبر روی آن دکل استقرار برشانه استوار و امن و وافی به مقصود تفتان را می طلبد؛ نه درغلتیدن به پهنه هامون را .وخوش دارد آوازش را براوج یک کوه سر دهد .نه درحضیض هامونی خشکیده وترک ترک شده .

این به جای خود .ازاختلاف جمعیتی وجغرافیایی بگوئیم ؛جمعیت سیستان ،وجمعیت بلوچستان ! اینکه سیستان چه میزان جمعیت دارد وبلوچستان چه قدر؛این چند نماینده در مجلس دارد وآن چند ؟نیز به یاد بیاوریم که حدود جغرافیایی بلوچستان تا کجاها کشیده شده است وکل مساحت سیستان چند کیلومتر مربع است!

از این هم گذشته ،زبان بلوچی به شهادت حروف و واژه ها ونحوه تلفظ ،نه گویشی از گویش های زبان فارسی جدید ،بلکه قطع نظر از تاثیراتی که در سده های اخیر از فارسی وعربی پذیرفته ، بازمانده منزوی و مهجوری از زبانهای پارسی باستان ، اوستائی ، پهلوی وگاه سغدی و آرامی است . فرهنگ زارعی و شبانی _ ساربانی که ازهجوم فرهنگ های مهاجم کمتر صدمه دیده ،گواه بر این مدعاست.

و وقتی چنین باشد ، زبان بلوچی با وجود انزوا ومهجور ماندگی ، فرهنگ زنده ومنبع بی بدیلی است که در صورت محفوظ ماندن قادر است به فارسی معاصر نیز غنا ببخشد .

در این صورت ونیز به آن دلیل که ازجهتی خود زبانی مستقل است ،آیا به راستی شایسته آن نیست که از لهجه سیستانی به مراتب فراتر بایستد؟!

تلویزیون استان ، نه تریبونی برای مردم استان وعرصه تجلی تاریخ وفرهنگ ومعنویت قوم ، بلکه وسیاهه ای است برای تهی کردن از آن ، از عملکرد واوضاع واحوال تلویزیون بر میاید که ما باید سم به نعلی بسپاریم که نعل بند به دلخواه خود شکل داده است و نمی خواهد بداند هم ،این موجود سم دار نیست که هیچ ،اصلا حیوان هم نیست . بلکه انسان است واتفاقا مصداق شعوبا وقبائلا ؛ که لتعارفوا ، هم درباره اش صادق است .واین شعوب وقبائل ملزومات ومحذورات ومعاذیری هم دارند . مختصاتی خاص خود دارند که خدای آفریننده در سرشتسان نهاده است وبا یک امر و نهی ، که ربطی به معاریف ومنکرات هم ندارد . برطرف نمی شود .اینها با چهره مسی مفرغی خود از آن سوی هزاره ها آمده اند و با زبان وفرهنگ ومعنویت وارزشهای خاص خود آمده اند و آمده اند تا با نام وچهره وارزشهای خود زندگی کنند . نیامده اند که چهره خود را خرج برنامه سازی عده ای کنند. نیامده اند که از چهره و مختصات آنان به منظور جلب گردشگر وتماشاچی استفاده شود.

آنچه از چهره این مردم به نمایش گذاشته می شود نماینده چهره واقعی آنان نیست. چنین که از برنامه های شبکه هامون می توان گفت ،نظر تهیه کنندگان این فیلمها آن است که فیلمی در باره آدمهای نخستین ودست بالا در مایه رمز بقای عقب ماندگانی چون جنگلیان آمازون بسازند که به شکار موش صحرائی می روند. حرفشان را با اشاره بیکدیگر می فهمانند؛ هنوز به حیوان ناطق تبدیل نشده اند ، واز قانون جنگل استفاده می کنند ؛ وتریاک می کشند ، هروئین وکوکائین رد می کنند واز بدبخت کردن دیگران محفوظ می شوند و....و این شده است که ما یک دقیقه هم در برنامه های شبکه استانی (صدا ) نداریم .درحالی که برادران سیستانی به لهجه خودشان تماس تلفنی زنده دارند، نمایش اجرا می کنند . فیلم دوبله می کنند و ... مشهدی ها وگیلانی ها هم پیش از اینها لورل وهاردی را دوبله می کردند.

آذریها هم اضافه برهمه امتیازهای صدا وسیمایی ومطبوعاتی اخیرا یک کرسی به زبان ترکی در دانشگاهها هم گرفته اند .کردها هم چنین ولرها ...مابخیل نیستیم و نمی خواهیم دست پیش بارش رحمت بگیریم .اما این باران هم جهانی که به مصداق آن ضرب المثل ،بر سر همه باید ببارد ،چرا از این تکه از جهان دریغ میشود.چرا تیرگی یک سطحه کوچک از پوست تن ایران اسلامی ،آنهم بر اثر تابش آفتاب ، به (قانقریا) تعبیر می شود ؟ آیا ممکن نیست جوان ترین وروان ترین وشاداب ترین خون زندگی در زیر همین سطحه کوچک تیره را اتفاقا به همان دلیل تندی آفتاب _ بتوان یافت؟...

جوابی نمی آید .حتی روشنفکران ،شاعران ونویسندگان ومورخان ومحققان سیستان نیز سکوت کرده اند .آنها آگاهند که در ایران باستان اقوامی بودند. و قومی بود سکائی ،وقومی بود ماکائی .

واین دو قوم در همین دو قلمرو ساکن بودند و مراوده و بده بستان داشتند . شادی را تقسیم می کردند . درد را و مرگ و ماتم را نیز تقسیم می کردند.و اگر چه ناتنی ،اما برادر وار می زیستند.تمثیل آغاز این مقال ، گواه زنده ایست برآن گذشته های خوب. اما امروز ،حتی از روشنفکران نیزصدائی بر نمی آید.              ع- برهانی

<:P:>

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
درباره ما
Profile Pic
يكي از صالحان ، به خواب ديد پادشاهي را در بهشت !! و پارسايي را در دوزخ. پرسيد كه موجب اين درجات چيست؟ ندا آمد كه اين پادشاه به ارادت درويشان به بهشت اندر است و اين پارسا به تقرب پادشاهان در دوزخ !! (سعدي)
اطلاعات کاربری
آمار سایت
  • کل مطالب : 1578
  • کل نظرات : 906
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 740
  • آی پی امروز : 41
  • آی پی دیروز : 52
  • بازدید امروز : 873
  • باردید دیروز : 1,714
  • گوگل امروز : 2
  • گوگل دیروز : 6
  • بازدید هفته : 4,896
  • بازدید ماه : 26,065
  • بازدید سال : 252,216
  • بازدید کلی : 1,817,490